Η Νευροθεολογία και η Έμφυτη Πνευματικότητα του Εγκεφάλου

Γνωρίζετε φίλοι μου και συμπαντικά μου αδελφάκια ότι υπάρχει εδώ και 20 χρόνια περίπου και εξελίσσεται κυρίως στην Αμερική η Νευροεπιστήμη που ονομάζεται Νευροθεολογία; Πρόκειται για ένα πολλά υποσχόμενο διεπιστημονικό κλάδο, ο οποίος εντάσσεται στην Ιατρική κατά βάση, αλλά υποχρεούται πλέον να δανειστεί μεθοδολογικά εργαλεία και γνώσεις από πολλούς διαφορετικούς κλάδους της Καθ΄όλου Επιστήμης, όπως της Θεολογίας φυσικά, της Φιλοσοφίας, της Κοινωνιολογίας, της Φυσικής, της Βιοχημείας κλπ. Η Νευροθεολογία προσπαθεί βασικά: 
  1. να ανακαλύψει ποιες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια του διαλογισμού και της προσευχής, 
  2. προσπαθεί μέσω της επιστημονικής της μεθοδολογίας να ανακαλύψει τι συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια μιας μυστικιστικής ή θρησκευτικής εμπειρίας, ασχέτως του δρόμου τον οποίο έγινε δυνατή αυτή η εμπειρία "της επαφής με τον Θεό ή της παρουσίας του Θεού", "της εξάλειψης της αίσθησης της ατομικότητας και της βίωσης της ενότητας με το Σύμπαν", "της έκστασης", "του δέους", "της αντίληψης ότι δεν υπάρχουν τα όρια του χώρου και του χρόνου.


Όπως καταλαβαίνετε φίλοι μου η Επιστήμη αυτή είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και κρίσιμη για την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού, καθώς αυτή η ιστορική συνάντηση μεταξύ των Νευροεπιστημών και της Θεολογίας είμαι σίγουρος πως θα δώσει μεγάλες και επιστημονικές απαντήσεις στα αιώνια ερωτήματα που βασανίζουν την ανθρωπότητα, αν δηλαδή υπάρχει Θεός, αν υπάρχουν συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που είναι κατασκευασμένες μόνο για να ενεργοποιούνται με πνευματικές πρακτικές και μέσω μεταφυσικών εμπειριών, κατά πόσο ο οι περιοχές αυτές είναι προιόν Εξελικτικής διαδικασίας με Δαρβινικούς όρους ή κατά πόσο δημιουργήθηκαν απ τον Δημιουργό για να μπορούμε με αυτό τον Νευροχημικό τρόπο να επικοινωνούμε μαζί Του, και κατά πόσο μπορούμε να αναπαράγουμε κατά βούληση με την πειραματική ενεργοποίηση των ίδιων περιοχών σε άλλους ανθρώπους - στο βαθμό που είναι δυνατός και ηθικά επιτρεπτός ένας τέτοιος πειραματισμός σε ανθρώπους. 

Διαβάζοντας το βιβλίο του πασίγνωστου γιατρού Νευροεπιστήμονα και Νευροθεολόγου Andrew Newberg "Πώς ο Θεός αλλάζει τον εγκέφαλό μας" από τις Εκδόσεις Αρχέτυπο,  έπεσα σε ένα υποκεφάλαιο με τίτλο "Ενατενίζοντας την υπέρβαση" το οποίο μου έδωσε πολλή έμπνευση ώστε να κάνω ορισμένες διαπιστώσεις σαν θεολόγος και σαν ελεύθερος σκεπτόμενος πιστός. Διαβάστε όμως το συγκεκριμένο υποκεφάλαιο για να κάνετε τη σύνδεση με τα σχόλια που ακολουθούν από τον γράφοντα το παρόν άρθρο:



ΕΝΑΤΕΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΥΠΕΡΒΑΣΗ



Για τον αυθεντικό μυστικιστή, ο Θεός υπερβαίνει κάθε έννοια που ο νους μπορεί να γεννήσει. Τι διαδραματίζεται όμως σε έναν τέτοιο εγκέφαλο; Τι συμβαίνει όταν κάποιος στρέφεται κατά της βιολογικής προδιάθεσης να μετατρέπει τον Θεό σε εικόνα; Στην αρχή ο εγκέφαλος επαναστατεί. Δεν του αρέσει η αβεβαιότητα και, όταν συναντά ένα πρόβλημα που του φαίνεται αδύνατον να λύσει, απελευθερώνει πολλούς νευροδιαβιβαστές, οι οποίοι σας φέρνουν σε κατάσταση ετοιμότητας. Νιώθετε τότε έναν συνδυασμό από άγχος, περιέργεια, οξυθυμία, ανησυχία και διέγερση - συναισθήματα τα οποία πυροδοτούνται στον εγκέφαλο εξαιτίας των χημικών άγχους. Αν δεν βρείτε λύση, εύκολα καταλήγετε με κατάθλιψη. Στους θρησκευτικούς κύκλους η κατάσταση αυτή αποκαλείται "η σκοτεινή νύχτα της ψυχής".

Όσοι ωστόσο ενστερνίζονται ένα μυστικιστικό όραμα του Θεού, σπάνια υποφέρουν από ψυχολογικό άγχος για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αντιθέτως, βρίσκουν νέους τρόπους να κατανοήσουν τα ασύλληπτα βασίλεια από τα οποία έλκονται. Αυτή είναι πράγματι μία δημιουργική διαδικασία, και σημαίνει ότι έχουν διακόψει συνήθη πρότυπα σκέψης τους. Όπως τα παιδιά, επιτρέπουν στο νου τους να φαντασιώνεται και να εικάζει, και στη διαδικασία αυτή δημιουργούνται νέες νευρωνικές συνδέσεις, οι οποίες τους επιτρέπουν να ενσωματώνουν τις παλιές με τις νέες προοπτικές. Καλλιτέχνες, εφευρέτες και θεωρητικοί επιστήμονες το κάνουν αυτό όλη την ώρα -το ίδιο και οι θεολόγοι. Για τα άτομα αυτά, δεν υπάρχει τίποτα πιο ικανοποιητικό από το να κοιτάζουν τον κόσμο με καινούργια μάτια. Νέες εικόνες σχηματίζονται, και στην περίπτωση που αποδειχτούν χρήσιμες, οι παλιές αποβάλλονται.


Βάσει των ερευνών που συγκεντρώσαμε, πιστεύουμε ότι όσο περισσότερο μελετάτε τα πνευματικά σας πιστεύω, τόσο πιο πολύ αλλάζει η εμπειρία σας με τον Θεό. Και αν δεν μπορείτε να αλλάξετε την εικόνα που έχετε για τον Θεό, μπορεί να δυσκολευτείτε να ανεχτείτε άτομα με διαφορετικές εικόνες - κάτι που μπορεί να αποτελέσει απειλή για την επιβίωση του πλανήτη μας. Όπως είπε και ο θρησκευτικός φιλόσοφος Martin Buber:

    "Κατ'επανάληψη, οι εικόνες πρέπει να καταλύονται...επειδή είναι η ψυχή του ανθρώπου που επαναστατεί κατά μίας εικόνας η οποία δεν είναι πλέον πιστευτή, ανυψωμένη πάνω από τις κεφαλές της ανθρωπότητας ως κάτι το οποίο απαιτεί να το λατρέψουμε. Στη λαχτάρα μας για ένα θεό, προσπαθούμε ξανά και ξανά να αποκαταστήσουμε μία μεγαλύτερη, πιο αυθεντική και δίκαιη εικόνα, η οποία θα είναι πιο ένδοξη από την προηγούμενη, αλλά που τελικά αποδεικνύεται κι αυτή ανεπαρκής."

Από νευρολογική άποψη, οι εικόνες του Θεού είναι κάτι αναπόφευκτο, από πολλές όμως θεολογικές σκοπιές δεν υπάρχει αληθινή εικόνα του Θεού. Επομένως, αν αρνείστε να αποχωριστείτε τις παιδικές σας αντιλήψεις, περιορίζετε την αντίληψή σας για την αλήθεια. Αυτό είναι το μειονέκτημα οποιασδήποτε θρησκείας που επιμένει σε μία κυριολεκτική, βιβλική εικόνα του Θεού. Όταν περιορίζετε τη διορατικότητά σας, μπορεί να νιώσετε ότι σας απειλούν εκείνοι που θέλουν να εξερευνήσουν νέες πνευματικές αξίες και αλήθειες - άνθρωποι οι οποίοι μια μέρα μπορεί να αποδειχτούν οι μελλοντικοί μας ηγέτες και άγιοι."


Διαβάζοντας αυτό το κείμενο του αξιαγάπητου Νευροεπιστήμονα, ανθρώπου και συγγραφέα Andrew Newberg συνειδητοποίησα ότι ο Χριστιανισμός εγκλώβισε απίστευτα τους ανθρώπους να έχουν πολύ συγκεκριμένες εικόνες και νοητικές αναπαραστάσεις για τον Θεό. Μέσα στην αγωνία τους να διαφυλάξουν το σωτήριο μήνυμα του Χριστού και να αποδώσουν διαχρονικά και αναλλοίωτα χαρακτηριστικά στον Θεό αφ'ενός, και αφ'ετέρου να προστατεύσουν την αληθινή διδασκαλία του Χριστού από τις δεκάδες αιρέσεις που δημιουργήθηκαν όπου υπήρχε Εκκλησία στον τότε γνωστό κόσμο , έπεσαν στην παγίδα να εγκλωβίσουν την ανθρωπότητα στο να σκέπτεται πάντα τον Θεό με συγκεκριμένους τρόπους ώστε να εμποδιστεί η εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου. Το Σύμβολο τη Πίστως της Συνόδου της Νικαίας, τα δεκάδες δόγματα που διατυπώθηκαν στις Οικουμενικές και στις Τοπικές Συνόδους, όλα αυτά τα πλαίσια που έβαλαν οι Πατέρες της Εκκλησίας στο να ορίσουν ποια είναι η Χριστιανική πίστη οδήγησαν σε περιχαράκωση τον ίδιο τον Λόγο του Θεού ο οποίος αν μη τι άλλο δεν μπορεί να χωρέσει μέσα σε δόγματα, σε ναούς και σε θρησκείες. Ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός στο μνημειώδες έργο του 8ου αιώνα μ.Χ. '''Έκδοσις Ακριβής της Ορθοδόξου Πίστως μας λέει "Γι αυτό λοιπόν πιστεύουμε σ'ενα Θεό, σε μία αρχή άναρχη, άκτιστη, αγέννητη και ανόλεθρη και αθάνατη, αιώνια, άπειρη, απερίγραπτη, απεριόριστη, απειροδύναμη, απλή, ασύνθετη, ασώματη, άρρευστη, απαθή, άτρεπτη, αναλλοίωτη, αόρατη πηγή αγαθότητος και δικαιοσύνης, φως νοερό, απρόσιτο" . Εάν τώρα μετά από όλα αυτά τα χαρακτηριστικά ιδιώματα και τους επιθετικούς προσδιορισμούς που ΕΜΕΙΣ βάλαμε και προσθέσαμε στην εικόνα που έχουμε για τον Θεό, ξαναδιαβάσουμε το παραπάνω χωρίο του Andrew Newberg, αρχίζουμε και σκεφτόμαστε ότι ο Χριστιανισμός για όλους τους λόγους που ανέλυσα παραπάνω δεν επιτρέπει όλους αυτούς τους αιώνες στους πιστούς να τον οραματιστούν, να τον σκεφτούν, να τον στοχαστούν και σε τελική ανάλυση να τον νιώσουν μ΄έναν εντελώς προσωπικό, καινούργιο, απολαυστικό και πέρα από δογματικές αναλύσεις και την εξουσία του ιερατείου τρόπο, με αποτέλεσμα να μην κατάφερε η ανθρωπότητα μέχρι πριν 3 αιώνες τουλάχιστον να δημιουργήσει καινούργιες συνάψεις και νέους νευρώνες στον εγκέφαλο, κάτι που θα δημιουργούσε νέες εμπνεύσεις, και κατά συνέπεια νέες ευκαιρίες για δημιουργία τέχνης, τεχνολογίας, φιλοσοφικού και θεολογικού στοχασμού, κάτι που θα οδηγούσε μια ώρα αρχίτερα στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. 

Άρα δεν είναι τυχαίο απ αυτή την άποψη που αναλύουμε, ότι ο άνθρωπος όλο και περισσότερο εγκαταλείπει όχι μόνο τον Χριστιανισμό, αλλά και την θρησκεία συλλήβδην η οποία καταπίεζε και υποχρέωνε τον άνθρωπο 2000 χρόνια τουλάχιστον να σκέφτεται και να συλλογάται τον Θεό με πολύ συγκεκριμένους, ελεγχόμενους από το ιερατείο και μηχανικούς τρόπους, αφού όπως μας διδάσκει η Νευροθεολογία, ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει την φυσικότατη ανάγκη να δημιουργεί νέες σκέψεις, νέες εμπνεύσεις, νέες συνάψεις μέσα στο νευρωνικό κύκλωμα, γιατί αυτό αναζωογονεί τον εγκέφαλο, ο οποίος με τη σειρά του ενεργοποιεί στον άνθρωπο συναισθήματα χαράς, ευεξίας και ικανοποίησης απ το έργο που παρήχθηκε και την έμπνευση που έλαβε χώρα. 


Επίσης η Ορθοδοξη θεολογία είναι αυτή που κάνει λόγο για Αποφατική Θεολογία και για την φυσική αδυναμία του ανθρώπου να γνωρίσει τον Θεό κατά την Ουσία Του. Αλλο ένα μεγάλο φάουλ που έκανε η Εκκλησία εις βάρος της Εξέλιξης του ανθρώπου. Μας είπε ότι δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τον Θεό στην πραγματικότητα, οπότε ας μείνουμε με αυτά τα εκατοντάδες χαρακτηριστικά που του έδωσαν οι Πατέρες περί παντοδυναμίας, απειρότητας κλπ κλπ, και κατά τα άλλα να μην το ψάχνουμε περαιτέρω είτε οργανωμένα είτε μόνοι μας να ανακαλύψουμε περισσότερα πράγματα για τη Φύση Του Θεού, για τη σχέση των Ομοούσιων Προσώπων που συνθέτουν Το Θείον Ένα, για το πώς ο Θεός δημιούργησε εμάς (ανάπτυξη των ανθρωπιστικών επιστημών) τη φύση (βιολογία, Φυσική και το Σύμπαν (Αστροφυσική) και όποτε το έψαξαν άνθρωποι μέχρι σήμερα θεωρήθηκαν και θεωρούνται αιρετικοί (κατά τ'αλλα η Εκκλησία όχι μόνο κόπτεται αλλά είναι ο θεματοφύλακας της Αλήθειας) . Γιατί καθυστέρησαν τόσους αιώνες να αναπτυχθούν όλες αυτές οι επιστήμες που χωρίς αυτές δεν θα μπορούσε να φτάσει ποτέ η ανθρωπότητα στην ευημερία και στην περισσότερο υποφερτή ζωή σ'αυτό τον μαρτυρικό μας πλανήτη; Μήπως γιατί σκάλωσε σύσσωμη η τότε ανθρωπότητα στο πώς είναι ο Θεός και τι ονόματα θα του αποδώσουμε, και ξεχάσαμε τον ίδιο μας τον εαυτό, ο οποίος έχει θεϊκή καταγωγή και προέλευση; 
 Τέλος, το Ιερατείο αντί να αναπτύξει μία θεϊκή Ανθρωπολογία ή αλλιώς Θεανθρωπολογία με την έννοια 1ον ότι είμαστε σώματα από το Σώμα του Θεϊκού μας Γονέα και 2ον με την έννοια ότι ο Χριστός ήταν ο Θεάνθρωπος που κατέβηκε στη Γη για να μας κάνει ξανά εν δυνάμει και εν χάριτι θεούς,  οπότε ο Θεός είναι μέσα μας, οπότε όλη η προσοχή και το ενδιαφέρον των ιερέων και των Πατέρων θα έπρεπε να είναι η ανάπτυξη της κοινωνίας και η εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, των γραμμάτων και των τεχνών, των επιστημών και της τεχνολογίας, κόλλησε καταθλιπτικά, μαζοχιστικά αλλά και πολύ ύποπτα στο τέλος τέλος, στο να διατυπώσει δογματικά ώστε να έχει οικουμενικό κύρος πώς είναι και πώς δεν είναι ο Θεός, πώς θα τον επικαλούμαστε, πώς θα τον προσκυνάμε, πώς θα τον φανταζόμαστε, πώς θα έρθουμε σ'επαφή μαζί Του.

Δεν υπάρχουν σχόλια: